«مشت‌های هوایی و اشک‌ها»: چرا Next Goal Wins فیلم خوش‌حالم است

ادامهٔ سری‌ایی که در آن نویسندگان فیلم‌های دل‌گرم‌کنندهٔ خود را انتخاب می‌کنند، نگاهی به یک مستند ورزشی الهام‌بخش است.

پس از قرعه‌کشی جام جهانی ۲۰۲۶ که شامل تازه‌واردان جزیره‌ای کوچک چون کوراسائو و کیپ‌ورد بود، بازنگری در Next Goal Wins مناسب به نظر می‌رسد؛ داستان تیم ضعیفی که در اولین بار تماشای آن، گویی تیمی بود که برای بقیهٔ زندگی‌ام وفادارانه دنبال می‌کردم.

این مستند به تیم «بدترین» جهان، یعنی ساموآی آمریکا، می‌پردازد و تلاش‌های شجاعانهٔ آن‌ها برای کسب صلاحیت برای جام جهانی ۲۰۱۴ را به تصویر می‌کشد؛ اما برچسب‌زنی آن فقط به‌عنوان یک فیلم فوتبالی، یعنی نادیده گرفتن مطالعهٔ کاملی از شخصیت‌های فوق‌العاده، شرایط خاص و زندگی جزیره‌ای کمتر دیده‌شده است. برای لذت بردن از این فیلم نیازی به علاقه‌مند بودن به ورزش ندارید.

ما با بدترین روز تاریخ تیم ملی فوتبال ساموآی آمریکا شروع می‌کنیم: باخت ۳۱‑۰ برابر استرالیا در سال ۲۰۰۱ که هنوز به‌عنوان بزرگ‌ترین باخت در تاریخ فوتبال بین‌المللی ثبت شده است. نیکی سالاپو، دروازه‌بان، تنها بازیکنی است که از آن روز سرنوشت‌ساز باقی مانده؛ با وجود شخصیت خوش‌بین او، زخم‌های ذهنی همچنان پابرجا هستند. سایهٔ شکست همچنان تیم را دنبال می‌کند.

دوربین‌ها بر جزیره می‌نشینند در حالی که تیم برای بازی‌های اقیانوس‌پاسی در نیو کالدونی آماده می‌شود. ساموآی آمریکا تاکنون هرگز یک بازی رقابتی را نمی‌برد و در پایین‌ترین رده‌های رتبه‌بندی فیفا قرار دارد. زیرساخت‌های آن‌ها محدود است؛ جلسات تمرینی باید با کارهای متعدد بازیکنان و تعهدات کلیسایی‌شان سازگار شود و جمعیت کوچک جزیره و خروج جوانان برای پیوستن به ارتش ایالات متحده، استخر استعداد را محدود می‌کند. در تمرین‌ها، شوت‌ها به‌طرز خنده‌داری از دروازه دور و بالاتر می‌پرند گویی خود دروازه آن‌ها را دفع می‌کند؛ مهارت‌های دریبل نیز در پس‌زمینهٔ سرسبز و پوشیده از جنگل کوه‌های جزیره اجرا می‌شوند.

فدراسیون فوتبال ساموآی آمریکا گزارش شده است که چندین درخواست از تیم‌های تلویزیونی و فیلم‌سازان را پیش از فیلم‌برداری Next Goal Wins به‌دلیل ترس از تمسخر رد کرده بود. در مقابل، کارگردانان مایک برت و استیو جامیسون با احتیاط تمام در طول فیلم، هرگز به موضوعات خود تحقیر یا حقه‌گذاری نکردند، در حالی که با نگاهی حساس و مهربان، طنز را نیز به تصویر کشیدند.

تیم در بازی‌های اقیانوس‌پاسی چندان به‌دست آوردن اعتبار خود نپرداخت، اما مربی لاری مانائو همچنان هر فرصتی را برای تأکید بر نکات مثبت استفاده می‌کند. «امروز به نه گل نیاز داشتند – شما فقط هشت گل به آن‌ها دادید. این یک قدم است. این‌ها قدم‌هایی هستند که همه در مسیر درست حرکت می‌کنند.»

زمان‌های اضطراری نیازمند تدابیر اضطراری‌اند؛ بنابراین فدراسیون فوتبال ایالات متحده یک آگهی برای یافتن مربی منتشر کرد. تنها یک نفر پاسخ داد: توماس رانگن، بازیکن و مربی پیشین فوتبال، اهل هلند و به‌دنبال چالش متفاوتی بود. بعداً درمی‌یابیم که مرگ دختر نوجوان رانگن در یک تصادف رانندگی بخشی از انگیزهٔ اوست؛ این عنصر احساسی در سرتاسر فیلم بجوشد و سرانجام هنگامی که تیم به دستاوردی غیرممکن می‌رسد، افشا می‌شود. گل‌زنی، این است! پیروزی اولین بار به زودی دنبال می‌شود. «مشت‌های هوایی و اشک‌ها» در سینما برای اولین باری که این فیلم را تماشا کردم، هم برای هواداران ورزشی و هم برای افرادی که به ورزش حساس نیستند حس شد.

رانگن ابتدا به‌عنوان یک حضور سخت‌گیر و حرفه‌ای ظاهر می‌شود، اما به‌زودی نرم می‌شود و فرهنگ جزیره‌ای عمیقاً مذهبی، پذیرا و وفادار را می‌پذیرد. هر کس نقش خاصی برای ایفا کردن دارد؛ از جمله افزودنی جدید به ترکیب تیم، رالستون ماسانیایی که به‌کمک پدربزرگ خود به تیم می‌پیوندد، یا گلزن برتر رامین اوت که همواره در پایگاه نظامی‌اش به‌عنوان یک مکزیکایی شناخته می‌شود.

اگرچه رانگن در ابتدا اشاره کرد که بازیکن ترنس جایا سِلوآ احتمالاً در مرحلهٔ صلاحیت حضور نخواهد یافت، سِلوآ به اولین بازیکن ترنس تبدیل شد که در یک مسابقهٔ صلاحیت جام جهانی بازی کرد و مهم‌ترین تعقیب‌ها و بلوک‌های کلیدی فیلم را به عهده گرفت.

به‌عنوان fa’afafine، جنسیت سوم ساموایی، جایا نه تنها توسط هم‌تیمانش حمایت و پذیرش می‌شود، بلکه به‌صورت علنی به‌عنوان بخشی از مردانگی گسترده‌تری که در فیلم نمایش داده شده است، جشن گرفته می‌شود؛ چیزی که برای من الهام‌بخش بود. مردی را تصور کنید که رقص جنگی سنتی ساموایی را اجرا می‌کند اما از گریه در جمع می‌ترسد و هم‌زمان عروسک‌ها را هم در میدان و هم در خارج از آن محافظت می‌کند.

بدون شک، ساموآی آمریکا هرگز به برزیل برای جام جهانی ۲۰۱۴ راه نیافت، اما توانست ۱۸ جایگاه در رتبه‌بندی فیفا پیشرفت کند و به رتبهٔ ۱۸۶ برسد؛ همراه با دریافت امتیاز ۱۰۰٪ مثبت در Rotten Tomatoes (هرچه کمتر درباره بازنگری تایکا وايتی گفته شود، بهتر است). از نظر داستان‌های زیر دست، نوشتن داستانی بهتر از این از ابتدا دشوار است، چه رسد به یافتن بازیگری به این‌چنین خاص.