عشق آزادانه به عکاس مرحوم در فرانسه و سایر مکانها، در تضاد با گمانهزنیهای گاهبهگاه در بریتانیاست
مرگ مارتین پار، عکاسی که آثارش آیینها و رسومات زندگی بریتانیا را مستند کرده بود، خبر سرصفحهای در فرانسه شد و زندگی و کارهای او تا ایالات متحده و ژاپن نیز جشن گرفته شد
اگر انگلستان بومیاش مجبور شد نگرانیهای مرتبط با نقش طبقه در نگاه کنایهمند پار را کنار بگذارد تا بتواند او را بهطور کامل بپذیرد، کشورهایی چون فرانسه مدتهاست که به این هنرمند متولد اپسوم «مانند یک ستارهٔ راک یا فیلمی» ارادت نشان میدهند، به گفتهٔ کِیوریتور کوئنتین باجاک.
در فرانسه، خبر مرگ پار در روز شنبه، در سن ۷۳ سالگی، در سرصفحهٔ روزنامه لو ماند چاپ شد و بهصورت خبر ویژهٔ ۱۰‑دقیقهای در رادیوی عمومی فرانسه ارائه گردید
در جشنوارهٔ عکاسی آرلز بود که برای نخستین بار پار بهعنوان یک هنرمند جدی مورد تحسین قرار گرفت، زمانی که مجموعهٔ «Last Resort» از استراحتگاه ساحلی طبقهٔ کارگر نیوبریتون، مرسیساید، در این رویداد تابستانی پروانس در سال ۱۹۸۶ به نمایش گذاشته شد؛ او در سال ۲۰۰۴ بهعنوان کارگردان هنری مهمان دعوت شد.
“من فکر میکنم پار مدتها احساس میکرد که در انگلستان نادیده گرفته شده است”، گفت باجاک، مدیر مرکز هنرهای ژو دو پوم در پاریس. “اما اینجا از دههٔ ۹۰ یک رابطهٔ عاشقانهٔ واقعی بود. هیچکس در سرزمین خود پیامبر نیست، ما در فرانسه اینگونه میگوییم. ‘هیچکسی در سرزمین خودش پیامبر نیست.’”
عکاس بریتانیایی بیشتر به خاطر عکسهایی شناخته شده است که سرگرمیهای خاص انگلیسی را مستند میکنند – تعطیلات در استراحتگاههای ساحلی، مهمانیهای چای، مسابقات کشت سبزی – اما لحن طنزآمیز آثار او جذابیت جهانی به او بخشید.
آلمان یکی از کشورهایی بود که تأثیر پار بیشتر از طریق چاپ و کمتر از طریق گالریها نمایان شد. در پیوست برندهٔ جایزهٔ روزنامهٔ Die Zeit، استفادهٔ پار از فلاش تند و رنگهای اشباعشده بهانداز همانند عکاسان سبک زندگی که به هنرمند تبدیل شدهاند، واکمان تیلمنس و جورژن تلر، تأثیرگذار بود.
«پار کاملاً یک انگلیسی بود»، گفت آندریاس ولنتیز، ویراستار تصویر آلمانی و مشاور بصری برای پیوست رنگی هفتگی Die Zeit. «اما میتوانستید با تصاویر او در هر نقطهای از جهان همذاتپنداری کنید.»
«افراد عادی میتوانستند خود را در عکسهای او پیدا کنند، زیرا او زیبایی را در روزمرگی میدید»، گفت ولنتیز، که از سال ۲۰۱۱ بهبعد در چندین پروژه با پار همکاری کرده است. «عکسهای او توانستند نه خستهکننده باشند و نه بدبینانه.»
آلمان یکی از کشورهایی بود که تأثیر پار بیشتر از طریق چاپ و کمتر از طریق گالریها نمایان شد. در پیوست برندهٔ جایزهٔ روزنامهٔ Die Zeit، استفادهٔ پار از فلاش تند و رنگهای اشباعشده بهانداز همانند عکاسان سبک زندگی که به هنرمند تبدیل شدهاند، واکمان تیلمنس و جورژن تلر، تأثیرگذار بود.
در ایالات متحده، چشم عکاس بریتانیایی برای رنگارنگی و بیمنطقی، بهطبیعی همخوانی با روزنامهنگاری گونزو ویک، مجلهٔ سبک زندگی کانادایی‑آمریکایی داشت.
«تأثیر پار بر عکاسی آمریکایی بیحد و حصر بهنظر میرسد»، گفت الیزابت رنوستر، ویراستار عکس پیشین در ویک، با اشاره به زیبایینامهٔ پرنوس و پرفلش که بهتدریج تعریفکننده روزنامهنگاری عکاسی اولیهٔ این مجله شد.
«رنگهای اشباعشده، صمیمیت جسورانه، و تمایل او به کنار هم گذاشتن بیمنطقی با صمیمیت، به عکاسان جوان آمریکایی واژگان بصریای داد که برای صراحت خود عذرخواهی نمیکرد.»
«در جهان ویک، این به تکالیفی تبدیل شد که هم مواجههای و هم توطئهآمیز احساس میشدند؛ آن نوع تصویری که در حینی که چیزی بهصراحت واقعی را مستند میکرد، به شما چشمک میزد»، رنوستر افزود.
در سال ۲۰۱۸، این مجله انتخابات میاندورهای را نه تنها مستقیماً از خط تبلیغاتی، بلکه از خانهٔ «دونالد اصلی»، دیزنیورلد، پوشش داد. «پار نشان داد که طنز مسیر انحرافی از حقیقت نیست، بلکه راهی به سوی آن است.»
در بریتانیا، نگرانیها دربارهٔ آثار او بیشتر به سؤال این میپرداخت که تا چه حد این طنز به کلیشهها و استریوتیپها وابسته است: بریتانیاییهای طبقهٔ کارگر با پشتهای سوختگی آفتاب، بریتانیاییهای طبقهٔ متوسط با جوراب و صندل، لوازم تزئینی و کلاههای بالا دستی در اسکوئیت.
پار خود انتقادگر استفاده از کلیشه در عکاسی بود – هم در کار خودش و هم در کار دیگران. «به این نتیجه رسیدهام که ما نیز در آنچه عکاسی میکنیم نسبتاً پیشبینیپذیر هستیم»، او در سخنرانی سال ۲۰۱۰ که قالبهایی مانند «ثروتمندان نو»، «چراغپایهٔ خمیده» و «نوعشناسی مدرن» را محکوم کرد، گفت. «باید بهدقت بیشتری به موضوعاتمان نگاه کنیم»، او افزود.
سرپرستهایی که خارج از بریتانیا با پار کار کردهاند، میگویند نگاه انسانشناسی او همیشه عمیقتر میرفت. «او در برقراری ارتباط با مردم عالی بود»، گفت ولنتیز. «او صرفاً به ضبط کلیشهها علاقه نداشت بلکه به شناخت مردم تمایل داشت.»
اگر پروژههای عکاسی در نیمهٔ اول دوران کاریاش عمدتاً بر مکانها و گروههای اجتماعی انگلیسی متمرکز بودند، پار در دورهٔ بعدی لنز خود را به مکانهای مختلف جهان گسترش داد، از جمله هنگکوک، آکروپولیس آتن، سواحل آمالفی و ماچو پیچو. علاقهاش به سنتهای عکاسی آسیایی منجر به دو کتاب گردآوری و ویرایششده توسط او شد: «The Photobook: A History, Volume 1» منتشر شده در ۲۰۰۴ که نقش مرکزی ژاپن را در این ژانر برجسته میکند، و «The Chinese Photobook» در ۲۰۱۵.
یکی از اولین پروژههای او در خارج، «Japonais Endormis»، کتاب عکاسی ۱۹۹۸ از افرادی که در مترو توکیو خوابیده بودند، پیوندی پایدار با ژاپن ایجاد کرد. «در ژاپن تقدیر بسیاری از عکاسی مشاهدهای وجود دارد و طنز و طعنهای که مارتین بهآن اضافه کرده است بهخوبی در اینجا ترجمه میشود»، گفت لوسیل رِیبوز و یوسوکه ناکانیشی، مدیران جشنواره عکاسی کیوتوگرافی.
برای جشنوارهٔ ۲۰۲۵، این دو نفر پار را دعوت کردند تا تأثیر اوورتوریزم بر مکانهای معروف کیوتو مانند معبد کینکاکو‑جی یا مناطق شکوفههای سکهزی شهر را مستند کند. شبکهٔ ملی عمومی ژاپن NHK چند روز پار را همراهی کرد. «مارتین بدون کلیشه محبت و نقدی ارائه داد، و نگاه عمیق انسانی او بر کیوتو برای همیشه اینجا طنین خواهد کرد»، رِیبوز و ناکانیشی گفتند.
اگر پار در بریتانیا بهعنوان نگارندهٔ طنزی سنتهای انگلیسی به یاد میآید، مقام او در کشورهایی مانند فرانسه و ژاپن بهعنوان هنرمند سیاسی که مدرنیته را زیر نظر میگیرد، شناخته شده است. «گرمایش جهانی»، یک نمایشگاه بازنگری کارهای پار که در ژو دو پوم در اواخر ژانویهٔ سال آینده افتتاح میشود، بر تمهای مکرر مصرفگرایی افراطی، فراوانی فرهنگ خودرو و وابستگی ما به فناوری متمرکز خواهد شد.
«در حالی که کارهای او اغلب بر «انگلسی بودن» متمرکز بودند، مخاطبان ژاپنی بیشتر به طنز و هجو در آثار او واکنش نشان دادند و نظرات جهانی او دربارهٔ رفتار انسانی، مصرفگرایی و جهانیسازی را پذیرفتند»، رِیبوز و ناکانیشی گفتند.
