«Slow Horses» میک هرن، دنیای وسواسی جمعآورندگان تخم پرندگان به قلم بلیندا باور، معمای نوآورانه ژاپنی اُوکِتسو – و موارد بیشتر
اگر قهرمانانی که شایستهشانیم را به دست آوریم، جکسون لامب—سرکردهٔ زشتزبان و بینظم یک سرکوب از جاسوسان شکستخورده—واقعاً مرد زمانه ماست. کتاب نهم از مجموعهٔ ترکیبی طنز‑معمای سیاسی میک هرن، «شهر دلقکها» (Baskerville)، که به فهرست پرفروشینها راه یافت و پنجمین فصل اقتباس تلویزیونی «Slow Horses» نیز در حال پخش است؛ این سال برای نویسنده واقعاً پربار بود. در آخرین ماجرا، لامب و دستهٔ «شکستخوردهها، نابهنجارها و مستخورها» بهخوبی در برابر تهدید افشای رازهای دوئلعاملی آیآرا ایستادهاند؛ این کشف، جنبهٔ تاریکتر امنیت دولتی را آشکار میکند و قصهای از وفاداری و خیانت به تصویر میکشد.
همدستی و مسئولیتپذیری، بههمراه طبقه و اخلاق حرفهای، محورهای رمان «دروغگوی خوب» دنیس مینا (Harvill) هستند. خالق یک مقیاس انقلابی احتمال لکههای خون، هنگامی که متوجه میشود نقصهای این معیار ممکن است به محکومیتی نادرست منجر شده باشد، باید تصمیم بگیرد که چهکار کند. این رمان، پر از تنش و قدرتمند، یادآوری سنگینی است که نشان میدهد عنصر انسانی چگونه میتواند روش علمی ظاهراً عینی را زیر سؤال بگیرد. «اعترافها» نوشتهٔ پل برادلی کار (Faber) نیز با تأثیرات ترسناکی به همان حوزه میپردازد. داستان در آیندهای که بهطور بیش از حد محتمل بهیک الگوریتم تصمیمگیری تکیه کرده است، رخ میدهد؛ هنگامی که این ابزار هوش مصنوعی شروع به حس پشیمانی نسبت به برخی تصمیمات میکند، همه چیز بهسختی دچار فاجعه میشود و خونریزی به بار میآید.
به همان اندازه معاصر، اگرچه به دلایل متفاوت، کتاب «جنگجویان زمستان» نوشتهٔ نویسنده فرانسوی اولیویه نورک (Open Borders؛ ترجمهٔ نیک کایستور) است که داستان واقعی تهاجم شوروی بر فنلاند در سال ۱۹۳۹ و دستاوردهای شگفتانگیز سیمو هایها، تکتیرانداز فنلاندی که آنقدر مؤثر بود که نیروهای ترسان استالین او را «مرگ سفید» مینامیدند، را به تصویر میکشد. دومین جلد از سهگانهٔ «خط فرار رم» جوزف اوکانر نیز گواهی دیگری بر شجاعت و استقامت بشریت است. ادامهٔ داستان مبارزان مقاومت در ایتالیا تحت اشغال نازی، «روحهای رم» (Harvill)، همچنان همانقدر تأثیرگذار و جذاب است که کتاب قبلی آن، «خانهٔ پدرم».
نویسندهٔ شمالی ایرلند، ایون مکنمی، به خاطر بازآفرینی ادبی جرایم واقعی شناخته میشود؛ اما در رمان «اداره» (Riverrun) او از تجربهٔ خانوادگی خود در ادارهٔ صرافی نزدیک مرز ایرلند بهعنوان نقطهٔ شروع برای روایت یک داستان قاچاق سیاهبازار در دههٔ ۱۹۸۰ استفاده میکند؛ داستان در پسزمینهٔ خشونت سیاسی میچرخد و بر روابط نافرجام یک ژانگسری متأهل و معشوقهٔ جوان او تمرکز دارد. زمان، مکان، اخلاقهای مخدوش و مردانگیطلبی بهطرز زیبا و کمکلام در نثر تجسم مییابند.
سومین رمان آبِیلی دِن، «مرگ ما» (Hemlock)، به تأثیر یک جرم—در این مورد یک حملهٔ خشونتآمیز به منزل که به تجاوز منجر شد—بر یک ازدواج میپردازد. پس از بیستوپنج سال، مرتکبی که در طول این مدت یکسری جرایم مشابه داشته و برخی از آنها به قتل ختم شدهاند، دستگیر و به دادگاه کشانده میشود؛ در این میان ادوارد و ایزابل، که هماکنون طلاق گرفتهاند، بیانیههای تأثیرگذار ارائه میدهند. دِن با ترکیب دیدگاههای هر دو شخصیت، گذشته و حال، رمان روانشناختی استثناییای میسازد که در عین حال داستانی عاشقانه است؛ تمرکز بر سالهای پیش از حادثهٔ وحشتناک و پس از آن، خطوط ضعف رابطهٔ آنها را آشکار میسازد.
بلیندا باور با بازگشت به شخصیت پاتریک فورت، قهرمان رمان ۲۰۱۳ خود «Rubbernecker»، رمان «چیز غیرممکن» (Bantam) را میآفریند؛ داستانی که در دنیای وسواسی (و اکنون غیرقانونی) جمعآورندگان تخم پرندگان جریان دارد. روایت بین دههٔ ۱۹۲۰ در یورکشایر، زمانیکه سلِی شِپارد جوان با دزدیدن یک تخم قرمز نادر از پرندهٔ گویلموت، وضعیت مالی خانوادهاش را بهبود میبخشد، و قرن بیست و یکم، هنگامی که پاتریک در جستجوی سارق تخم «قدیمی» در یک جعبهٔ تزیینی از همسایهاش است، میگذرد. این رمان بامزه، احساسبرانگیز و پر از غافلگیریها، لذتی خوشایند است.
رمان ساده و دلنشین جنایی همچنان بهصورت چشمگیری محبوب است، اما برخی نویسندگان از الگوها و شیوههای این ژانر برای بررسی موضوعات متفاوت بهره میبرند. نخستاثر متمایز لوز هگارتی، «بازی منصفانه» (Picador)، نمونهای برجسته از این رویکرد است. داستان بهصورت معمولی با مهمانی خانگی موضوعی جنایی آغاز میشود که در آن یک مرگ واقعی رخ میدهد. سپس بهسرعت و بهطور مکرر پردهٔ واقعیات از زیر پایهٔ خواننده کشیده میشود؛ دو خط روایت بهظاهر جداگانه ظاهر میشوند: یکی پستچینش متافیکشن از دوران طلایی ادبیات، پر از نکات کنایهآمیز و بازیهای ذهنی؛ دیگری روایت دردناکی از منظر خواهر قربانی، که بهتنهایی دلسوزی عمیقی ایجاد میکند. نتیجهٔ این ترکیب، نگاهی نوآورانه به چگونگی درک ما از زندگی و مرگ است.
یوتیوبر ژاپنی اُوکِتسو، که هویت واقعیاش نامشخص است (او از یک ماسک کاغذی‑مِچ استفاده میکند)، مسئول خلق کتاب جنایی بهنظر میرسد که در سال جاری از نظر بینظمی و ترسناکی، بیهمتا باشد. «تصاویر عجیب» (Pushkin Vertigo؛ ترجمهٔ جیم ریون) مجموعهای از معماهای متصل بههم است که هم علامتهای بصری و هم داستانی را در بر میگیرد؛ این روایت با آثار ترسناک یک دختر ۱۱‑ساله که بهدلیل قتل مادر دستگیر شده بود، آغاز میشود. خوشایند است که میبینیم این ژانر همچنان بهعنوان یک قالب چندکاره و پویا باقی مانده است.
