جایزه بینالمللی عکاسی حمدان بن محمد بن راشد آل مکتوم (هیپا) چهاردهمین دوره جوایز خود را در سال ۲۰۲۵ با موضوع «قدرت» برگزار کرد. سالم الحجری، عکاس عمانی، به خاطر مستندسازی تأثیرگذار خود از میراث فرهنگی عمان و جهان عرب، عنوان عکاس سال هیپا را از آن خود کرد.
سالم الحجری به پاس آثار و تعهد پایدارش در حفظ و انتقال میراث فرهنگی عمان و جهان عرب، از سوی هیئت داوران جایزه هیپا به عنوان عکاس سال انتخاب شد. آغاز راه او در عکاسی به مدتها قبل از خرید اولین دوربین حرفهایاش در سال ۲۰۱۴ بازمیگردد. او در دوران کودکی و نوجوانی، از طریق مجلات، سفرهای خانوادگی و رویکردی شهودی به عکاسی، حساسیت خود را نسبت به تصاویر پرورش داد. زمانی که سرانجام اولین دوربین خود را تهیه کرد، به کاوش در امکانات این رسانه پرداخت و بهسرعت به پتانسیل روایی آن پی برد؛ یعنی توانایی بخشیدن به فرم و هویت بصری به داستانها، سنتها و مناظری که برایش اهمیت داشتند.
پیشرفت او به طرز چشمگیری سریع بود. چهار سال پس از برداشتن اولین گامها، در سال ۲۰۱۸، او اولین کارگاه خود را با سرمایه کاملاً شخصی برگزار کرد. در سال ۲۰۱۹، اولین جایزه بزرگ خود را در عمان به دست آورد. از آن پس، فعالیت حرفهای او شتاب گرفت، بهویژه با شروع به گردآوری آرشیوی که اکنون شامل بیش از ۶۰۰۰ تصویر حرفهای است. تعهد او به مستندسازی میراث عمان با انتشار گزارشی درباره تولید سنتی خرما بر روی جلد مجله نشنال جئوگرافیک به نقطه عطفی رسید. او همچنین به عنوان عضوی از تیم ملی عمان، بالاترین جایزه را در مسابقه بینالمللی عکاسی فیاپ (FIAP) دریافت کرد.
سالم الحجری فراتر از آثار عکاسی خود، از طریق کارگاههایی که برگزار میکند، میراثی قابل توجه از خود به جای گذاشته است. تا به امروز، بیش از سه هزار عکاس در این کارگاهها شرکت کردهاند. این کارگاهها که کاملاً با هزینه شخصی و توسط تیم او مدیریت میشوند، هم استقلال او و هم باورش به اینکه انتقال دانش یک مسئولیت فرهنگی است را بازتاب میدهند. بسیاری از این کارگاهها بر سنتهای عمانی، زندگی در صحرا و مستندسازی جوامع روستایی تمرکز دارند. یکی از نمادینترین پروژههای او، کارگاه عکاسی «شنهای شرقیه» است که با همکاری عکاس، سمیر بن عیسی البوسعیدی، در صحرای «شنهای وهیبه» برگزار میشود و شرکتکنندگان را در محیط بیابان و زندگی روزمره ساکنان آن غرق میکند. کارگاههای دیگر، مانند کارگاههای اختصاصیافته به سنت سوارکاری مراکشی «تبوریدا» یا مجموعه گسترده «ما عمان هستیم»، نشاندهنده تمایل او برای گسترش نگاهش به فراتر از عمان و برجسته کردن غنای فرهنگی جهان عرب است.
این طرحهای آموزشی نفوذ او را بسیار فراتر از عمان تقویت کرده است. آثار او توسط نهادهایی مانند موزههای قطر به نمایش درآمدهاند. از نظر الحجری، نمایش غنای بصری عمان از طریق کارگاههایش، از توسعه فرهنگ عکاسی منطقهای و افزایش دیدهشدن سنتهای عربی جداییناپذیر است. این کارگاهها همچنین به صنعت گردشگری کمک کردهاند، زیرا تصاویر تولید و به اشتراک گذاشته شده توسط شرکتکنندگان، چشماندازهای جدیدی از آداب و رسوم، مناظر و جوامع عمان را به مخاطبان بینالمللی ارائه دادهاند.
دریافت عنوان عکاس سال هیپا برای او لحظهای بهیادماندنی بود. الحجری زمانی از این خبر مطلع شد که در حال فیلمبرداری چیزی بود که فکر میکرد یک ویدیوی معمولی است. با این حال، او این جایزه را نه یک نقطه پایان، بلکه آغازی برای فصلی جدید میداند. چشمانداز بلندمدت او روشن است: با شروع از عمان، قصد دارد کار مستندسازی خود را به فرهنگهای حوزه خلیج فارس و سپس به جهان عرب گسترش دهد. آرزوی او ساختن یک سند بصری گسترده و بههمپیوسته است؛ آرشیوی زنده از سنتهای منطقهای که تنوع و عمق هویتهای عربی را گرامی میدارد.
جایزه هیپا برای او شهرت، همکاریهای جدید و فرصتی برای پیگیری پروژههایی که مدتها در ذهن داشته را به ارمغان میآورد؛ پروژههایی که ترکیبی از حفظ میراث، بلندپروازی هنری و تعهدی عمیق به انتقال فرهنگی هستند.
اطلاعات بیشتر
- هیپا
- اینستاگرام – هیپا
- اینستاگرام – سالم الحجری
