ایده انرژی خورشیدی فضایی با یک پیچیدگی ترسناک همراه شده که خواب را از چشمان ستارهشناسان در سراسر جهان ربوده است. شرکت «Reflect Orbital» قصد دارد هزاران آینه غولپیکر را به فضا بفرستد تا «نور خورشید بر اساس تقاضا» را در طول شب به مزارع خورشیدی روی زمین برساند. اما این پروژه جاهطلبانه از سوی دانشمندان یک فاجعه برای علم نجوم خوانده شده است که میتواند در کنار مزایای انرژی مشکوک خود، دیدگاه ما از کیهان را برای همیشه نابود کند.
آینههای فضایی Reflect Orbital؛ انقلابی در عرضه انرژی خورشیدی
شاید این ایده علمی-تخیلی به نظر برسد، اما سازوکار آن بسیار ساده است. ماهوارههای Reflect Orbital از آینهها برای متمرکز کردن نور خورشید روی مناطق خاصی از زمین استفاده میکنند تا مزارع خورشیدی بتوانند در طول شب نیز برق تولید کنند. این شرکت کار خود را با یک ماهواره نمونه ۱۸ متری به نام Earendil-1 که در سال ۲۰۲۶ پرتاب خواهد شد آغاز میکند و سپس منظومه کامل خود را گسترش خواهد داد.
بنیانگذار این شرکت، بن نواک، پیش از این ایده خود را با استفاده از بالنهای هوای گرم و سطوح آینهای به اثبات رسانده است. در آزمایشهای انجامشده، یک آینه ۲.۵ متری در ارتفاع ۲۴۲ متری توانست ۵۱۶ وات بر متر مربع نور را به پنلهای خورشیدی روی زمین بازتاب دهد که معادل نیمی از شدت نور خورشید در ظهر است. این آزمایش نشان میدهد که این فناوری حداقل در مقیاس کوچک امکانپذیر است.
استقرار کامل این منظومه در سال ۲۰۳۰ شامل حدود ۴۰۰۰ ماهواره با آینههای ۵۴ متری خواهد بود که در ارتفاع ۶۲۵ کیلومتری میچرخند. با این حال، برآوردها حاکی از آن است که این منظومه برای تأمین انرژی قابلاستفاده برای چندین مکان به صورت همزمان، ممکن است به ۲۵۰ هزار ماهواره نیاز داشته باشد.
نگرانی ستارهشناسان در سراسر جهان از آلودگی نوری
ستارهشناسان این طرح را یک کابوس میدانند، زیرا وجود ۴۰۰۰ آینه معلق به دور زمین، آلودگی نوری بیسابقهای ایجاد خواهد کرد که میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به علم نجوم و رصد ستارگان وارد کند. برخلاف سایر ماهوارهها که ناخواسته نور خورشید را بازتاب میدهند، آینههای Reflect Orbital عمداً طوری طراحی شدهاند که تا حد ممکن درخشان باشند.
هر یک از این آینهها هنگام رصد با تلسکوپ، تقریباً به اندازه سطح خورشید خیرهکننده خواهند بود و میتوانند به چشمان ستارهشناسان حرفهای و آماتور آسیب دائمی وارد کنند. این منظومه با عبور ماهوارهها از روی مناطق هدف، پرتوهای نوری را در سراسر سطح زمین پخش میکند و درخششی شدیدتر از ماه کامل ایجاد خواهد کرد که میتواند حیات وحش شبانه و ریتم شبانهروزی انسانها را مختل کند.
این آلودگی نوری مانع از رصد کیهان برای همگان خواهد شد و حتی ممکن است اخترشناسی زمینی را در بخش بزرگی از جهان غیرممکن کند. این آینهها در هنگام غروب، یعنی زمانی که بخش عمدهای از رصدهای نجومی انجام میشود، قابل مشاهده خواهند بود و با ایجاد رگههای نور در تصاویر تلسکوپی، سیستمهای حساس تشخیص را اشباع خواهند کرد.
محدودیتهای فنی، ادعاهای تأمین انرژی را زیر سؤال میبرد
فیزیک بازتاب نور خورشید در فضا، مشکلات عملی جدی را برای اهداف بلندپروازانه Reflect Orbital آشکار میکند. یک ماهواره ۵۴ متری، نوری ۱۵ هزار بار کمنورتر از خورشید ظهر تولید میکند و برای تولید تنها ۲۰ درصد از نور عادی خورشید، به حدود ۳۰۰۰ ماهواره نیاز است. در ارتفاع ۶۲۵ کیلومتری، ماهوارهها با سرعت ۷.۵ کیلومتر بر ثانیه حرکت میکنند و هر یک تنها برای حداکثر ۳.۵ دقیقه میتوانند یک منطقه را روشن کنند.
صرفنظر از موفقیت فنی، امکانسنجی اقتصادی نیز جای سؤال دارد
آزمایشهای این شرکت با بالن، هرچند چشمگیر، اما در ارتفاعات مداری به خوبی قابل تعمیم نیستند. برای دستیابی به همان عملکرد آزمایش بالن در فضا، به بازتابندههایی به مساحت ۶.۵ کیلومتر مربع نیاز است؛ یعنی ۴۲ کیلومتر مربع آینه برای هر ماهواره، که با فناوری فعلی ممکن نیست.
«سرنوشت ستارهشناسان – و هر کسی که به تاریکی آسمان شب اهمیت میدهد – بسیار تلخ خواهد بود.»
چالشهای فنی کلیدی عبارتند از:
- مکانیک مداری: هر ماهواره در هر بار عبور، تنها چند دقیقه نور تأمین میکند.
- پراکندگی نور: پرتوهای نور در سطحی به قطر بیش از ۷ کیلومتر پخش میشوند.
- مقیاس مورد نیاز: برای تأمین حداقل انرژی، به هزاران ماهواره نیاز است.
- آلودگی نوری: آینهها با درخششی بیش از ماه کامل، اخترشناسی را مختل میکنند.
منظومه آینههای فضایی Reflect Orbital اوج جنون فناوری است که واقعیتهای فیزیکی و هزینههای زیستمحیطی را نادیده میگیرد. اگرچه ایده تابش نور خورشید از فضا ممکن است آرمانشهری به نظر برسد، اما مقیاس مورد نیاز، انتقال محدود انرژی و آلودگی نوری فاجعهبار، این طرح را بیشتر به یک کابوس تبدیل کرده تا یک معجزه. ستارهشناسان در سراسر جهان دلایل کافی برای هراس از این تهدید علیه میراث کیهانی ما دارند.
سلب مسئولیت: پوشش خبری ما از رویدادهای مرتبط با شرکتها صرفاً جنبه اطلاعاتی و توصیفی دارد. این مطلب به هیچ وجه به دنبال ترویج یک دیدگاه یا ایجاد یک روند نیست و نمیتواند به عنوان مشاوره سرمایهگذاری یا هر نوع توصیهای تلقی شود.
